Chuyển phôi thất bại nhiều lần là một trong những thử thách lớn nhất đối với các cặp vợ chồng đang thực hiện thụ tinh trong ống nghiệm (IVF). Tình trạng này không chỉ gây tổn thất về tài chính, thời gian mà còn tạo áp lực tâm lý nặng nề cho các cặp gia đình đang mong con

Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ khái niệm y khoa về chuyển phôi thất bại nhiều lần, các nguyên nhân cốt lõi và những phương pháp hiện đại giúp tăng tỷ lệ đậu thai cho lần chuyển phôi tiếp theo.

1. Chuyển phôi thất bại nhiều lần là gì?

Chuyển phôi thất bại nhiều lần (trong y khoa gọi là Repeated Implantation Failure – RIF) là tình trạng phôi không thể làm tổ và phát triển trong buồng tử cung sau nhiều chu kỳ IVF, dù đã được chuyển các phôi có chất lượng tốt.

Xác định chuyển phôi thất bại dựa vào xét nghiệm nồng độ beta hCG trong máu (sau chuyển phôi khoảng 10–14 ngày) cho kết quả âm tính, hoặc siêu âm sau 1 tháng không ghi nhận sự xuất hiện của túi thai trong buồng tử cung.

Tiêu chuẩn đánh giá tình trạng RIF

• Trước đây: Một số quan điểm định nghĩa RIF là thất bại sau 3 chu kỳ chuyển phôi tốt (Orvieto), hoặc 2 chu kỳ (Zeyneloglu), hoặc thất bại sau 4 lần chuyển phôi với ít nhất 3 chu kỳ IVF ở phụ nữ dưới 40 tuổi (Coughlan).

• Hiện nay: Theo khuyến cáo mới nhất từ Hội Sinh Sản và Phôi Học Châu Âu (ESHRE), tình trạng này được xác định khi người bệnh thất bại sau ít nhất 2 lần chuyển phôi có chất lượng tốt.

2. Các nguyên nhân gây chuyển phôi thất bại nhiều lần

Nguyên nhân dẫn đến thất bại cấy ghép phôi rất đa dạng, có thể đến từ phía phôi, tử cung của người mẹ, sự tương tác giữa phôi và nội mạc, hoặc các yếu tố môi trường/lối sống.

2.1. Yếu tố bất thường từ phôi

Bất thường di truyền ở phôi: Đây là nguyên nhân hàng đầu khiến phôi không làm tổ hoặc sẩy thai sớm. Các phương pháp đánh giá hình thái bên ngoài không thể phát hiện những lệch lạc về số lượng, cấu trúc nhiễm sắc thể hay bệnh lý di truyền đơn gen bên trong phôi.

Chất lượng giao tử (Trứng & Tinh trùng): Tuổi tác: Phụ nữ lớn tuổi có chất lượng trứng suy giảm, dễ tạo ra phôi bị bất thường di truyền (như lệch bội). Lối sống & Môi trường: Thường xuyên thức khuya, căng thẳng kéo dài, hút thuốc, dùng chất kích thích hoặc làm việc trong môi trường tiếp xúc hóa chất độc hại, thuốc trừ sâu… đều ảnh hưởng xấu đến chất lượng noãn và tinh trùng.

2.2. Bệnh lý và bất thường tại tử cung

Chu kỳ kinh nguyệt không đều: Rối loạn kinh nguyệt ảnh hưởng đến quá trình tái tạo và trưởng thành của nội mạc tử cung, khiến niêm mạc không đạt độ dày phù hợp hoặc bị lệch thời điểm tiếp nhận phôi.

Dị tật tử cung: Tử cung có vách ngăn, tử cung hai sừng, tử cung nhi hóa hoặc dính buồng tử cung đều cản trở phôi bám dính.

Bệnh lý nội mạc tử cung: Lạc nội mạc tử cung, u xơ tử cung (đặc biệt là nhân xơ dưới niêm mạc), polyp nội mạc tử cung, viêm nhiễm buồng tử cung… làm giảm khả năng tiếp nhận phôi.

Rối loạn miễn dịch: Hệ miễn dịch của người mẹ có thể nhận diện phôi là “tác nhân lạ” và kích hoạt phản ứng đào thải, làm giảm độ bám dính của phôi vào niêm mạc.

2.3. Tương tác bất thường giữa phôi và niêm mạc tử cung

Lệch “cửa sổ làm tổ”: Niêm mạc tử cung chỉ sẵn sàng tiếp nhận phôi vào một khoảng thời gian nhất định trong chu kỳ. Nếu phôi được chuyển lệch thời điểm này (sớm hơn hoặc muộn hơn), phôi sẽ không thể bám vào lòng tử cung.

Niêm mạc quá mỏng hoặc quá dày: Độ dày niêm mạc không lý tưởng hoặc môi trường sinh hóa (độ pH, dòng chảy dịch niêm mạc) không thuận lợi sẽ cản trở quá trình cấy ghép.

3. Giải pháp giúp tăng cơ hội thành công cho người chuyển phôi thất bại nhiều lần

Nếu rơi vào trường hợp chuyển phôi thất bại nhiều lần, bệnh nhân không nên quá bi quan. Việc thảo luận trực tiếp với bác sĩ chuyên khoa sẽ giúp tìm ra nguyên nhân và cá thể hóa phác đồ điều trị tiếp theo.

Các kỹ thuật hiện đại hỗ trợ điều trị

• Sàng lọc di truyền tiền làm tổ (PGT): Giúp kiểm tra cấu trúc và số lượng nhiễm sắc thể của phôi trước khi chuyển, từ đó chọn lọc ra những phôi khỏe mạnh nhất về mặt di truyền.

• Chuyển phôi ngày 5 (Giai đoạn phôi nang – Blastocyst): Phôi ngày 5 có khả năng phát triển tốt hơn, tỷ lệ bám dính vào niêm mạc cao hơn và giảm nguy cơ sảy thai sớm so với phôi ngày 3.

• Chuẩn bị niêm mạc tử cung tối ưu: Kiểm soát độ dày niêm mạc tử cung đạt mức lý tưởng từ 8–14mm, đồng thời áp dụng các xét nghiệm như ERA để xác định chính xác “cửa sổ làm tổ”.

• Bơm huyết tương giàu tiểu cầu tự thân (PRP): Kỹ thuật trích xuất tiểu cầu từ máu của chính bệnh nhân để bơm vào buồng tử cung, giúp phục hồi, tái tạo và cải thiện độ dày niêm mạc mỏng.

• Điều trị dứt điểm bệnh lý phụ khoa: Tiến hành phẫu thuật nội soi bóc tách nhân xơ, cắt polyp, xử lý vách ngăn tử cung hoặc điều trị nội khoa các bệnh lý viêm nhiễm trước khi chuyển phôi.

4. Lời khuyên cho vợ chồng sau khi chuyển phôi thất bại nhiều lần

• Giải tỏa tâm lý và cảm xúc: Hãy cho phép bản thân nghỉ ngơi, chấp nhận cảm xúc buồn bã tạm thời và tìm kiếm sự đồng hành, hỗ trợ từ người thân hoặc các cộng đồng IVF.

• Thời gian chuẩn bị cho chu kỳ tiếp theo: Bác sĩ khuyên nên bắt đầu chu kỳ IVF mới sau ít nhất 1–2 chu kỳ kinh nguyệt để cơ thể và nội tiết tố hồi phục hoàn toàn.

• Duy trì lối sống lành mạnh: Ăn uống đủ chất, tập luyện nhẹ nhàng, không tự ý dùng các bài thuốc dân gian hoặc thực phẩm chức năng chưa có chỉ định từ bác sĩ.

• Cân nhắc các phương pháp thay thế: Nếu nguyên nhân xuất phát từ bất thường di truyền nặng không thể khắc phục hoặc tử cung không thể mang thai, hai vợ chồng có thể thảo luận với bác sĩ về giải pháp nhận noãn/tinh trùng hiến tặng hoặc mang thai hộ vì mục đích nhân đạo.

Mỗi thất bại đều có nguyên nhân. Tại Bệnh viện Chuyên khoa Nam học & Hiếm muộn Việt – Bỉ, chúng tôi không chỉ tìm ra lý do khiến phôi chưa thể làm tổ ở những chu kỳ trước, mà còn xây dựng chiến lược “đón con” hoàn toàn mới cho từng cặp vợ chồng. Thực tế đã chứng minh, rất nhiều ca hiếm muộn lâu năm, từng thất bại liên tiếp ở các trung tâm khác đã đậu thai ngay lần chuyển phôi đầu tiên sau khi chuyển sang điều trị tại Bệnh viện Việt – Bỉ.

• BỆNH VIỆN CHUYÊN KHOA NAM HỌC VÀ HIẾM MUỘN VIỆT – BỈ

• Hotline: 0932.131.393 – 0903.251.961 – 033.988.5098

• Địa chỉ: 23 Nguyễn Văn Trỗi, phường Phương Liệt, Hà Nội